Programy motywacyjne stają się coraz bardziej popularną formą docenienia i wynagradzania pracowników. Pracodawcy chcą w ten sposób pokazać jak ważnym jest dla nich pracownik i jego wkład wniesiony w funkcjonowanie ich biznesu i tym samym zbudować silniejszą więź i relację na linii pracodawca – pracownik.
W zależności od pracodawcy i jego potrzeb, a także struktury zatrudnienia programy motywacyjne można podzielić na takie, które są skierowane do:
- Szerszego grona pracowników,
- Kadry kierowniczej wyższego szczebla.
W Polsce nadal w większości dominują programy motywacyjne dla kluczowych pracowników. W innych krajach na świecie częściej już zdarzają się programy organizowane dla wszystkich pracowników. Zachętą często są tam ulgi podatkowe i korzystne rozliczenia programów (opartych o akcje), które wpływają na popularność programów motywacyjnych. W Polsce takie regulacje również obowiązują, co jednak nadal nie przekłada się na rozszerzanie kręgu uczestników programów.
Francja stanowi przykład gdzie często zdarza się, że większość pracowników posiada akcje pracodawcy w ramach programu motywacyjnego. W Polsce programy akcyjne dla wszystkich pracowników nadal stanowią jeszcze mniejszość.
Często zdarza się natomiast, że zagraniczne spółki matki organizujące program, organizują go również dla pracowników spółek z grupy np. spółki córki, która posiada siedzibę w Polsce. Tym samym polscy pracownicy również stają się beneficjentami programu.
CO PRACOWNIK DOSTAJE W RAMACH UCZESTNICTWA W PROGRAMIE MOTYWACYJNYM I CZY ZAWSZE SĄ TO AKCJE SPÓŁKI?
Jeżeli chcemy skonstruować program, który zarówno dla jej organizatora jak i uczestników będzie korzystny podatkowo – tak, wówczas będą to akcje spółki.
Niemniej nie zawsze tak jest. Często spółki posiłkują się innymi instrumentami finansowymi, albo ze względu na to, że np. są spółką z o.o. – oferują uczestnikom swoje udziały bądź premie od zysku – co jednak, nie pozwala skorzystać z preferencyjnego rozliczenia podatkowego.
Jak skonstruować taki program aby nadal był on zachętą dla uczestnika? Zależy to od wielu czynników, co będzie przedmiotem odrębnego artykułu.
Jeżeli natomiast mówimy o typowym programie ujętym w ustawie o podatku dochodowym od osób fizycznych, którego organizacja pozwala na jego korzystne rozliczenie, uczestnik na końcu programu w finalnym rozrachunku musi otrzymać akcje. Później może te akcje sprzedać, rozliczając uzyskany w ten sposób dochód preferencyjną stawką 19%.
CZY UCZESTNIKIEM PROGRAMU MOŻE BYĆ OSOBA NIE NA UMOWIE O PRACĘ?
Uczestnikiem programu może być tak naprawdę każdy, kto został wymieniony w kręgu uczestników w dokumentacji programu, czyli najczęściej w regulaminie. To w oparciu o jaką umowę dana osoba współpracuje ze spółką (organizatorem) będzie miało wpływ na końcowe rozliczenie dochodu uzyskanego w ramach programu i stawkę podatku jaką będzie musiał ten dochód być objęty.
JAKIE WARUNKI NALEŻY NAJCZĘŚCIEJ SPEŁNIĆ ABY WZIĄĆ UDZIAŁ W PROGRAMIE?
Najczęściej jest to kryterium lojalnościowe, co oznacza w praktyce, że wymaganym jest np. określony czas współpracy ze spółką – organizatorem. Uczestnictwo w programie ma być bowiem swego rodzaju wyróżnieniem za postawę jaką pracownik ma wobec miejsca pracy i często – staż pracy.
Natomiast jeśli chodzi o warunki niezależne od uczestników są to często kryteria finansowe – uzyskanie określonego wyniku finansowego spółki, zmiana kursu akcji etc.
CO PO UZYSKANIU AKCJI / INNYCH INSTRUMENTÓW W RAMACH PROGRAMU?
Spółka organizując program najczęściej ma na celu utrzymanie jego uczestnika i jeszcze silniejsze związanie go ze sobą.
Co zatem czynią organizatorzy programów? Stosują tzw. lock – up czyli mechanizm ograniczający zbycie akcji lub innych instrumentów np. przez określony czas. Dodatkowo w umowie z uczestnikiem lub regulaminie stosuje się również prawo pierwszeństwa albo prawo pierwokupu, które mają za zadanie chronić spółkę przez rozwadnianiem jej kapitału i trafieniem np. udziałów w niepowołane ręce. Organizatorzy często zastrzegają również obowiązek bycia zatrudnionym w spółce, a w przypadku wypowiedzenia umowy przez pracownika wprowadzają zapisy o przymusowym odkupie akcji.
PODSUMOWANIE
Program motywacyjny może być dobrym narzędziem mobilizującym pracowników do osiągania coraz to lepszych efektów, przy jednoczesnym zapewnieniu rozwoju pracodawcy.
Ważnym przy tym jest aby odpowiednio przygotować dokumentację programu i przewidzieć w niej możliwie jak najwięcej potencjalnych sytuacji, tak aby obie strony, zarówno uczestnik jak i organizator czuli się komfortowo na każdym etapie jego trwania.
ORGANIZUJESZ PROGRAM MOTYWACYJNY LUB JESTEŚ JEGO UCZESTNIKIEM?
W przypadku pytań lub wątpliwości związanych z organizacją programu zarówno po stronie jego uczestnika jak i organizatora – zachęcamy do kontaktu.